Ngày hội hứa hẹn thu hút đông khán giả trẻ để được trải nghiệm và chia sẻ những cảm xúc về nghệ thuật
Từ trái sang: diễn viên độc thoại UY Lê, đạo diễn - diễn viên Trần Quỳnh Anh và nghệ sĩ Violon Trí An
Nhằm tạo sân chơi dành cho sinh viên yêu nghệ thuật và tạo không gian kết nối, giao lưu học thuật - sáng tạo giữa các thế hệ sinh viên, giảng viên và những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, Ngành Nghệ thuật học, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM sẽ tổ chức Ngày hội Nghệ thuật 2025 với chủ đề "Hoa chào ngõ hạnh".
Ngày hội được định hướng như một hoạt động văn hóa - học thuật thường niên, góp phần lan tỏa tinh thần nghệ thuật, sáng tạo và nhân văn trong cộng đồng sinh viên Nhân văn nói riêng và những người yêu nghệ thuật nói chung.
Chượng trình sẽ diễn ra từ 8 giờ 30 phút đến 20 giờ ngày 21-12 tại Hội trường Nhân văn, Cơ sở Linh Xuân (Thủ Đức), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM.
Trích đoạn "San Hậu" do diễn viên Hạ Nắng và Trần Quỳnh Anh thể hiện đã từng biểu diễn tại nhiều sự kiện
Trong ngày hội này có nhiều hoạt động như: (8 giờ 30 đến 11 giờ: Chiếu phim và Giao lưu với đoàn phim "Phá đám sinh nhật mẹ"; (13 giờ đến 17 giờ): Triển lãm và hội chợ nghệ thuật: khán giả sẽ được nghe chia sẻ về phục trang Hát bội, bói Tarot Kiều, vẽ tranh chibi, khám phá tranh của trẻ em phổ tự kỷ, khám phá gian hàng của Học viện kỹ xảo và hoạt hình MAAC, khám phá các gian hàng đậm chất nghệ thuật khác; (từ 9 giờ 30 đến 16 giờ) Talkshow và workshop nghệ thuật từ các chuyên gia, nghệ sĩ nổi tiếng như: Open-talk về truyện tranh, văn học, điện ảnh của Viện Truyện tranh và phim hoạt hình, Workshop diễn xuất (Diễn viên Lê Công Hoàng và diễn viên Bảo Định), Workshop biên kịch (F35 STORY, nhóm biên kịch phim "Truy tìm long diên hương"), Workshop vẽ và chuyển động của "Xưởng Tay Thở", Workshop làm phim và game của MAAC Vietnam, Workshop và chiếu phim của Đạo diễn Anna Phạm.Đặc biệt, từ 17 giờ 30 đến 20 giờ 00 trình diễn nghệ thuật "Hoa chào ngõ hạnh": với các tiết mục Độc tấu violin (Nghệ sĩ Trí An), Múa rối dây (Nghệ sĩ Thái Hải), Sân khấu văn chương - kịch ngắn (Sinh viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học), Hát (Trần Thái Tất Thành), Trích đoạn "Đợi Kiều" (Châu Nhi, Trí An), Trích đoạn Tuồng San Hậu (diễn viên Hạ Nắng, diễn viên Trần Quỳnh Anh), Hài độc thoại (diễn viên Uy Lê), Nhảy Flashmob (Đội hình Khoa Văn).
Nghệ sĩ Trần Quỳnh Anh chia sẻ: "Chúng tôi rất háo hức tham gia ngày hội, vì nơi đây có nhiều sự kiện và văn nghệ sĩ tham gia. Kỳ vọng sẽ mang đến những chia sẻ bổ ích cho thế hệ khán giả trẻ, qua đó yêu và gìn giữ nghệ thuật dân tộc".
K.VH&NNH - Tọa đàm Toạ đàm khoa học Xã hội trí tuệ nhân tạo và vận hội cho Việt Nam là diễn đàn học thuật nhằm mở rộng trao đổi về những vấn đề liên quan đến trí tuệ nhân tạo cũng như việc trí tuệ nhân tạo đang mở ra một kỉ nguyên mới cho nhân loại với nhiều cơ hội và thách thức. Những vấn đề liên quan đến đạo đức AI cũng được nhiều chuyên gia đặt ra như một vấn đề của thời đại số.
Diễn giả: Nguyễn Anh Tuấn, đồng sáng lập, đồng chủ tịch (cùng Mr. Michael Dukakis, cựu Thống đốc bang Massachusetts) và Giám đốc điều hành (CEO) Diễn đàn toàn cầu Boston (BGF).
Thời gian: 08:30-11:00, ngày 22/12/2025 (thứ Hai)
Địa điểm: Phòng C103, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM (10–12 Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, TP. HCM).
Quý nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và học giả có quan tâm xin mời đăng ký tại đây hoặc quét QA Code trên thư mời.
K. VH&NNH - Trong bối cảnh văn học ngày càng được nhìn nhận như một trường lực xã hội - văn hóa - kinh tế, câu hỏi “Nhà văn được hình thành, định vị và thừa nhận như thế nào?” trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Toạ đàm khoa học quốc tế do Khoa Văn học & Ngôn ngữ học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM tổ chức nhằm mở rộng đối thoại học thuật về:
- Vai trò của kinh tế (nhuận bút, thị trường) trong sự hình thành trường văn học;
- Hội đoàn, thiết chế văn học và tiến trình chuyên nghiệp hoá nhà văn;
- Ngôn ngữ, dịch thuật và (bất) khả dịch trong kiến tạo bản sắc văn hóa;
- Sự xuất hiện và định vị của những chủ thể viết bên lề, đặc biệt là nhà văn dân tộc thiểu số trong văn học Việt Nam hiện đại.
Diễn giả tiêu biểu:
- GS. Spencer Lee-Lenfield (ĐH Harvard, Hoa Kỳ)
- PGS.TS. Phùng Ngọc Kiên (ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội)
- TS. Đoàn Ánh Dương (Viện Văn học – Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam)
- TS. Đỗ Thị Thu Huyền (Hội đồng Lý luận Trung ương)
cùng các giảng viên, nhà nghiên cứu của Khoa Văn học & Ngôn ngữ học.
Thời gian: 07:30-17:00, Thứ Năm, ngày 18/12/2025
Địa điểm: Phòng D.201-202, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM
Toạ đàm là không gian gặp gỡ dành cho giảng viên, học viên, sinh viên và những ai quan tâm đến nghiên cứu văn học, văn hóa và lý thuyết trường văn học, với mong muốn cùng nhau nhìn lại, đối thoại và tái định hình vị thế của nhà văn trong thế giới đương đại.
K.VH - Ngày 04.7.2025, NCS. Nguyễn Văn Hoài (GV Khoa Văn học) đã bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ với đề tài "Nghiên cứu việc chuyển thể từ tiểu thuyết tài tử giai nhân Trung Quốc sang truyện thơ Nôm Việt Nam (Khảo sát ba tác phẩm: Truyện Song Tinh, Hảo cầu truyện, Ngọc Kiều Lê)", chuyên ngành Văn học Việt Nam, tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM.
Trong văn học cổ điển Nhật Bản, Hàn Quốc, có sự phát triển mạnh mẽ loại tiểu thuyết phóng tác từ tiểu thuyết Trung Quốc. Đó là loại tiểu thuyết chỉ mượn cốt truyện Trung Quốc, còn thì bản địa hoá bằng cách thay đổi tên người, tên đất, bối cảnh lịch sử từ Trung Quốc thành Nhật Bản, Hàn Quốc. Trong khi đó ở Việt Nam, vì nhiều nguyên nhân, loại tiểu thuyết phóng tác như thế rất ít, mà thay vào đó là truyện thơ Nôm chuyển thể từ tiểu thuyết Hán văn Trung Quốc, như: Nhị độ mai được chuyển thể từ Trung hiếu tiết nghĩa Nhị độ mai, Truyện Song tinh từ Định tình nhân, Hảo cầu tân truyện từ Hảo cầu truyện, Ngọc Kiều Lê tân truyện từ Ngọc Kiều Lê, Kim Vân Kiều tân truyện (Truyện Kiều) từ Kim Vân Kiều truyện, v.v. Các sách Trung Quốc vào Việt Nam có thể đến từ "Con đường thư tịch Đông Á" (tương tự như Con đường tơ lụa, Con đường gốm sứ) - như có nhà nghiên cứu Nhật Bản từng nói.
Về Truyện Kiều người ta đã nghiên cứu rất kỹ. Truyện Nhị độ mai cũng đã được các học giả Việt Nam, Trung Quốc quan tâm nghiên cứu. Luận án "Nghiên cứu việc chuyển thể từ tiểu thuyết tài tử giai nhân Trung Quốc sang truyện thơ Nôm Việt Nam (Khảo sát ba tác phẩm: Truyện Song Tinh, Hảo cầu truyện, Ngọc Kiều Lê)" do NCS. Nguyễn Văn Hoài thực hiện, có tham vọng không chỉ đi vào một tác phẩm mà muốn tìm quy luật của sự chuyển thể đó. Luận án đã tổng kết hiện tượng chuyển thể này thành ba quá trình: Giản hoá, Thi hoá và Dân tộc hoá. Nói thì giản dị vậy nhưng để thực hiện Luận án, người nghiên cứu phải đọc thiên kinh vạn quyển, phải đọc lý thuyết nghiên cứu, khảo sát văn bản, phải dịch văn bản nguồn (ba tiểu thuyết Trung Quốc), phải phiên âm văn bản đích (Hảo cầu truyện). Đồng thời, Luận án luôn đòi hỏi tính khoa học, sự chính xác và các luận điểm, các tri thức đều phải dẫn nguồn để kiểm tra.
Tân Tiến sĩ Nguyễn Văn Hoài là một nhà nghiên cứu Hán Nôm dày dạn kinh nghiệm đồng thời là một giảng viên đại học thâm niên tại khoa Văn học, trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM. Luận án lần này là kết quả của một chương trình đào tạo chuyên sâu, với những kết quả đã đạt được, luận án hứa hẹn có thể công bố và xuất bản thành các công trình như: chuyên luận, các văn bản dịch, phiên âm, khảo cứu các tác phẩm tiểu thuyết Trung Quốc và truyện thơ Nôm là đối tượng nghiên cứu của luận án. Đây sẽ là những công trình đáng đọc và có giá trị lâu dài trong nghiên cứu văn học.
K.VH&NNH - Chiều 06.12.2025, Đoàn Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Phòng Nghiên cứu Hán Nôm, đã tổ chức buổi giao lưu văn hóa Việt – Đài với Talkshow “Tôi kể người nghe chuyện xứ Đài – Mùa 4”. Đây là dịp gặp gỡ, chia sẻ thú vị và bổ ích giữa các thực tập sinh Đài Loan và sinh viên của Khoa, đồng thời là cầu nối đưa những câu chuyện chân thực nhất từ Đài Loan (Trung Quốc) đến gần hơn với trái tim sinh viên Việt Nam.
Góc nhìn đa chiều từ những người "trong cuộc"
Buổi giao lưu có sự tham gia của ba vị diễn giả đặc biệt – các thực tập sinh Đài Loan, những người sinh ra và lớn lên tại xứ Đài. Họ đã trực tiếp chia sẻ với sinh viên những thông tin sống động về đất nước, văn hóa và con người Đài Loan.
Qua những câu chuyện cá nhân của các diễn giả, người nghe không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của Đài Loan mà còn nhận được những lời khuyên thiết thực cho hành trình du học. Các diễn giả cùng sinh viên cùng kiến tạo một bức tranh toàn diện về Đài Loan – không chỉ qua hình ảnh các tòa nhà cao tầng hay công nghệ phát triển, mà còn là các khu chợ đêm nhộn nhịp với ẩm thực đường phố đa dạng, cùng ngành công nghiệp giải trí sôi động với phim ảnh và âm nhạc. Tất cả hòa quyện, mang đến một bức tranh nhiều màu sắc mà sinh viên Nhân văn có cơ hội trải nghiệm từ những người “trong cuộc”.
Sự giao thoa Việt – Đài và hành trình hội nhập
Buổi giao lưu cung cấp những kiến thức về văn hóa, ứng xử và kỹ năng sống, giúp sinh viên dễ dàng hội nhập khi bước ra thế giới. Những câu trả lời trực tiếp, sinh động từ các diễn giả không chỉ mang đến thông tin hữu ích cho sinh viên có dự định du học hoặc làm việc tại Đài Loan, mà còn truyền cảm hứng về tinh thần kỷ luật, tác phong chuyên nghiệp và sự cầu tiến trong môi trường học thuật quốc tế. Chương trình nhấn mạnh rằng khác biệt văn hóa không phải là rào cản mà là chất xúc tác quan trọng cho sự phát triển toàn diện của mỗi cá nhân trong quá trình hội nhập toàn cầu.
Dư âm và lời hẹn mùa sau
Talkshow khép lại trong bầu không khí sôi nổi và ấm áp với nhiều câu hỏi được đặt ra cho các diễn giả. Thành công của chương trình không chỉ đến từ nội dung chuyên sâu, mà còn nhờ sự kết nối cảm xúc giữa các diễn giả và sinh viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, những người mong muốn mở rộng kiến thức và trải nghiệm toàn cầu.
“Tôi kể người nghe chuyện xứ Đài”- mùa 4 đã kết thúc thành công, để lại dư âm tích cực và khơi gợi trong sinh viên niềm khát khao trở thành công dân toàn cầu, chinh phục những vùng đất mới trên hành trình hội nhập quốc tế.
K.VH - Ngày 07.06.2025, tọa đàm khoa học quốc tế “Đối thoại về tương lai của văn học: Tiếng nói từ Thượng Hải” đã được khoa Văn học tổ chức tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Tp.HCM. Với sự hiện diện của nhóm các nhà văn, biên tập viên đại diện cho văn học Thượng Hải, chương trình đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên cùng những người có hứng thú với văn học Thượng Hải nói riêng và văn học Trung Quốc nói chung.
Sáng 29.11, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM), Khoa Văn học và Ngôn ngữ học đã tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia với chủ đề “Các vấn đề lý thuyết Ngôn ngữ học và ứng dụng lần 4”. Hội thảo này tạo cơ hội cho các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên thảo luận về các chủ đề chuyên sâu về ngôn ngữ.
Tham dự hội thảo có PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường; PGS. TS. Đặng Ngọc Lệ, Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học TP. HCM; TS. Nguyễn Hoàng Trung, Trưởng Ngành Ngôn ngữ học (Khoa Văn học và Ngôn ngữ học) cùng nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên.
Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS. Lưu Văn Quyết khẳng định những đóng góp của Khoa Văn học và Ngôn ngữ học vào thành tựu chung của Nhà trường. “Những tham luận và trao đổi tại hội thảo sẽ mang lại nhiều gợi mở có giá trị, góp phần làm sâu sắc hơn các vấn đề lý thuyết cũng như ứng dụng trong ngôn ngữ học”, thầy bày tỏ.
PGS.TS. Lưu Văn Quyết cho biết chủ đề hội thảo năm nay tập trung vào nhiều các khía cạnh về ngôn ngữ tri nhận - Ảnh: MINH THƯ
Hội thảo gồm 2 phiên: phiên toàn thể và phiên tiểu ban. Trong phiên toàn thể, tham luận “Về hai nguyên lý của ngôn ngữ học tri nhận”, do TS. Nguyễn Hoàng Trung trình bày, tập trung làm rõ hai nguyên lý cốt lõi của ngôn ngữ học tri nhận. Tham luận “Ẩn dụ ý niệm con người là con vật nhìn từ lý thuyết ngôn ngữ học xã hội tri nhận”, của PGS.TS. Trịnh Sâm, đã phân tích cách các hình ảnh động vật được sử dụng trong ngôn ngữ để ẩn dụ hoá đặc điểm, trạng thái và hành vi của con người, dựa trên những kinh nghiệm văn hóa - tri nhận của cộng đồng ngôn ngữ.
TS. Nguyễn Hoàng Trung cho biết chủ đề hội thảo hướng đến các vấn đề lý thuyết nói chung và vấn đề thực tiễn trong các khu vực nghiên cứu ngôn ngữ học nói riêng - Ảnh: MINH THƯ
PGS.TS. Trịnh Sâm phân tích ẩn dụ động vật mã hóa hành vi người - Ảnh: MINH THƯ
Sau phiên toàn thể, các phiên chia làm hai tiểu ban chuyên sâu gồm tiểu ban Lý thuyết và tiểu ban Ứng dụng. Ở tiểu ban Lý thuyết, các tham luận tập trung vào những vấn đề như ngôn ngữ học tri nhận, khái niệm “quyền lực” trong diễn ngôn, phân tích ngôn ngữ giới và các mô hình tạo tác từ vựng tiếng Việt. Tiểu ban Ứng dụng cũng trình bày các nghiên cứu gắn với thực tiễn giao tiếp, bao gồm sự mơ hồ trong phát ngôn, nhịp điệu và thanh điệu theo lứa tuổi, ngôn ngữ quảng cáo, bài tập dạy học tiếng Việt và ẩn dụ ngôn ngữ về biến đổi khí hậu. Tất cả tham luận đều được phản biện kín, với 21 bài đạt yêu cầu và 13 bài được chọn trình bày tại hội thảo.
Các báo cáo viên tại tiểu ban Ứng dụng trình bày đề tài tại hội thảo - Ảnh: MINH THƯ
Hội thảo đã mở ra không gian để các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thảo luận các vấn đề chuyên môn, định hướng cho các nghiên cứu tiềm năng tiếp theo của Khoa Văn học và Ngôn ngữ học. Sự kiện đã góp phần duy trì hoạt động phát triển học thuật của Nhà trường, mở rộng các chương trình nghiên cứu chuyên sâu có tính ứng dụng đa lĩnh vực trong tương lai.
Các đại biểu cùng các nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chụp ảnh lưu niệm - Ảnh: MINH THƯ
K.VH - Ngày 11.5.2025, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, Ngày hội truyền thống Hán Nôm 2025 với chủ đề “青苑 Thanh Uyển” đã diễn ra trong không khí ấm áp, thân tình với sự tham gia của các thế hệ sinh viên, giảng viên, những người yêu thích Hán Nôm.
Ngày hội có sự tham gia của PGS.TS. Phan Mạnh Hùng - Trưởng khoa Văn học Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQG-HCM; PGS.TS. Đoàn Lê Giang, PGS.TS. Lê Quang Trường cùng các thầy cô bộ môn Hán Nôm và đông đảo các bạn sinh viên Hán Nôm qua nhiều thế hệ. Ngày hội là một sự kiện đặc biệt để các thế hệ sinh viên, giảng viên, những người yêu thích Hán Nôm gặp gỡ, trao đổi và chia sẻ tri thức. Đồng thời ngày hội còn góp phần khơi dậy niềm đam mê với những giá trị văn hóa truyền thống, cũng như đón chào những tân sinh viên đến với chuyên ngành Hán Nôm, khoa Văn học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM.
Sáng 29.11 tại TP.HCM, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM tổ chức hội thảo khoa học Thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật (VH-NT) tại TP.HCM từ 1975 đến nay, thu hút đông đảo các nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ và sinh viên tham dự.
PGS-TS Đoàn Lê Giang phát biểu đề dẫn tại hội thảo
Ảnh: Quỳnh Trân
Trong những thành công đã đạt được ấy của sự nghiệp nghiên cứu văn học nghệ thuật TP.HCM, có phần đóng góp quan trọng của các thế hệ giáo sư, giảng viên Khoa Ngữ văn Việt Nam (1975-1990); Ngữ văn (1990 - 1994); Ngữ văn và Báo chí (1994-2007); Văn học và Ngôn ngữ (2007-2017) và Văn học (2017-2025) của trường.
Phát biểu đề dẫn, PGS.TS. Đoàn Lê Giang, giảng viên cao cấp Khoa Văn học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, đánh giá cao các công trình nghiên cứu văn học viết, văn học dân gian của TP.HCM trong thời gian qua. Trong đó, khoa đã xuất bản được gần chục tập văn học dân gian các địa phương cho Bạc Liêu, Sóc Trăng, Châu Đốc, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hà Tiên, Bến Tre, Đồng Tháp… Về vấn đề văn học đô thị miền Nam, ông Giang cho rằng: "Cũng đã đến lúc cần được nhìn nhận lại như một phần có giá trị của văn học dân tộc, vì đó là văn học của giới trí thức, thể hiện suy nghĩ và tình cảm của đồng bào miền Nam. Cần gạn đục khơi trong, đi tìm những giá trị tốt đẹp của nền văn học ấy là mối quan tâm của các nhà nghiên cứu hiện nay".
Quanh cảnh buổi hội thảo sáng 29.11 tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM
Ảnh: Quỳnh Trân
Hội thảo cũng ghi nhận nhiều công trình tâm huyết của các nhà nghiên cứu đóng góp vào những thành tựu chung của nghiên cứu VH-NT tại TP.HCM thời gian qua:
PGS.TS. Nguyễn Hữu Hiếu với đề tài Một số suy nghĩ từ thành tựu nghiên cứu văn học ở TP.HCM, TS. Lê Ngọc Phương (Tùy bút, tản văn về Sài Gòn - TP.HCM từ 1975 đến nay: Sự kiến tạo căn tính văn hóa đô thị), TS. Nguyễn Thị Phương Thúy (Văn học thanh niên xung phong TP.HCM: Nửa thế kỷ nhìn lại 1976 - 2025), TS. Đặng Quốc Minh Dương (Nghiên cứu văn học dân gian tại TP.HCM từ 1975 đến nay: Thành tựu và ưu tư), PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Xuân (Biên khảo, lý luận, phê bình văn học ở miền Nam VN 1954-1975), PGS.TS. Võ Văn Nhơn (Góp lời với văn chương phương Nam, Hà Hương phong nguyệt), PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Xuân (Nghiên cứu, lý luận, phê bình văn học ở Nam Bộ 1865-1954), PGS.TS. Đoàn Lê Giang (Một thế kỷ văn học yêu nước, cách mạng TP.HCM), v.v.
K.VH -Ngày 10/05/2025, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM (USSH-HCM), toạ đàm quốc tế với chủ đề “Đông phương nhã vận: Nghiên cứu về kịch và ký lục Việt Nam – Trung Quốc” (東方雅韻：中越戲曲與記事文獻學術研討會) đã diễn ra trong không khí trang trọng và học thuật với sự tham gia của nhiều học giả, nhà nghiên cứu uy tín đến từ Việt Nam và Trung Quốc.
Buổi khai mạc có sự hiện diện của TS. Phan Thanh Định – Phó Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV; Ông Từ Châu – Phó Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM; GS.TS. Chen Jun – Đại học Bắc Kinh và PGS.TS. Phan Mạnh Hùng – Trưởng khoa Văn học cùng giáo sư, nhà nghiên cứu thuộc Đại học Bắc Kinh, Đại học Nhân dân Trung Quốc, Viện Nghiên cứu nghệ thuật Trung Quốc, Trường Đại học Thăng Long, Hà Nội và Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQG-HCM. Sự kiện đánh dấu một bước quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy hợp tác nghiên cứu học thuật giữa hai nước, trong đó tập trung vào kịch truyền thống và tư liệu ký lục văn hóa – lịch sử.
Chương trình buổi sáng được chia làm ba phiên, xoay quanh chủ đề nghiên cứu hí kịch (kịch truyền thống). GS. Chen Jun với bài tham luận về tác phẩm “Đào hoa phiến” và lịch sử cảm xúc Trung Quốc thế kỷ 20; TS. Nguyễn Thanh Phong đã giới thiệu những nghiên cứu về tuồng Tam quốc ở Nam Bộ; TS. Chuang Chiu-chun khai phá dòng chảy của “Nhị Độ Mai” trong các loại hình kịch Việt; GS. Zhang Jing từ Viện Nghệ thuật Trung Quốc đem đến cái nhìn lịch sử về Côn kịch qua tranh vẽ; TS. Phan Thu Vân trình bày về sự hiện diện của danh tác Trung Quốc trên sân khấu cải lương Việt Nam; GS. Gu Shu-guang giới thiệu về “Hắc tịch oan hồn” – từ tiểu thuyết đến sân khấu kịch nửa cải cách và điện ảnh; TS. Lê Hồng Phước khảo sát âm nhạc miền Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa; GS. Li Ling trình bày nghiên cứu so sánh giữa cuồng ngôn Nhật Bản và tác phẩm “Trà và Rượu” Trung – Nhật; nhóm nghiên cứu TS. Nguyễn Phúc An – Nguyễn Đoàn Tuyết Anh – Trần Thị Sang về ảnh hưởng Nhật Bản trong vở kịch “Tiếng hạc trong trăng”. Cùng với đó, TS. Fei Bi (Đại học Bắc Kinh) chia sẻ trải nghiệm cá nhân về sức hấp dẫn của Côn khúc, thể hiện sự lan tỏa của kịch truyền thống đến thế hệ trẻ và sinh viên quốc tế. Những tham luận này đã thể hiện rõ mối liên hệ phức hợp giữa nghệ thuật biểu diễn và kịch bản chuyển thể xuyên biên giới.
Chương trình buổi chiều tập trung vào mảng tư liệu văn hiến – ký lục lịch sử, chia thành hai phiên liên tiếp. Các nhà nghiên cứu Việt Nam như TS. Nguyễn Hoàng Yến, TS. Nguyễn Đông Triều, TS. Vũ Thị Thanh Trâm, TS. Nguyễn Văn Hoài, PGS.TS. Lê Quang Trường, TS. Trần Thị Diệu Hiền đã mang đến nhiều phát hiện mới mẻ qua các tác phẩm như: “Tây sương ký cải lương”, “Việt Nam du lịch ký”, “Bình định Giao Nam lục”, “Việt Nam đồ thuyết”, “Thù vực châu tư lục”,... Đây là bước đầu tiên khảo sát những tư liệu quý báu thuộc đề tài mã số B2024-18b-06 giúp tái hiện diện mạo Việt Nam qua lăng kính Trung Hoa, đồng thời thể hiện nỗ lực của học giới trong việc giao thoa phản biện tư liệu – nối kết văn hóa.
Phiên cuối cùng, với phần phát biểu của PGS.TS. Chen Jun, PGS.TS. Phan Mạnh Hùng và PGS.TS. Lê Quang Trường đã tổng kết thành quả của toạ đàm và khẳng định tầm quan trọng của giao lưu học thuật trong lĩnh vực nhân văn – nghệ thuật. Hơn cả một hội thảo chuyên môn, đây là cây cầu nối liền tinh thần Đông phương, khơi dậy nhã vận văn hóa Việt – Trung. Đồng thời, khán giả tham dự toạ đàm quốc tế lần này còn được thưởng thức các trích đoạn biểu diễn sân khấu truyền thống của Việt Nam và Trung Quốc đến từ sự chuẩn bị xuất sắc của các nghệ sĩ và sinh viên hai nước.
Sáng 29-11, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn - ĐHQG TPHCM, tổ chức Hội thảo khoa học “Thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật tại TPHCM từ 1975 đến nay”.
Hội thảo nhằm đánh dấu 50 năm hình thành và phát triển của Khoa văn học và Ngôn ngữ học, đồng thời cũng là dịp nhìn lại những đóng góp của giới nghiên cứu văn học - nghệ thuật tại TPHCM trong thời gian qua.
Trong khuôn khổ các nghiên cứu tại TPHCM từ năm 1975 đến nay, Hội thảo tập trung vào các công trình nghiên cứu, phê bình, sưu tầm và dịch thuật các thời kỳ, bao gồm các chủ điểm: Nghiên cứu văn học cổ điển, văn học cận hiện đại và văn học hiện đại, phê bình văn học hiện đại, sưu tầm và nghiên cứu văn học dân gian, sưu tầm và nghiên cứu di sản Hán Nôm, dịch thuật và giới thiệu các lý thuyết nghiên cứu văn học, dịch thuật và nghiên cứu văn học nước ngoài, hội họa, điêu khắc, âm nhạc, sân khấu và điện ảnh từ 1975 đến nay.
Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Hồng Ân
Phát biểu khai mạc, TS Phan Thanh Định, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, nêu rõ: “Văn học nghệ thuật TPHCM từ năm 1975 đến nay phản ánh sức sống mạnh mẽ, tinh thần năng động và bản lĩnh của một đô thị tiên phong, phản chiếu chính tâm thế của những người làm khoa học xã hội và nhân văn. Hội thảo hôm nay không chỉ là sự kiện học thuật, mà còn là một cuộc gặp gỡ của những người đồng điệu, một không gian để tri thức kết nối và hợp tác, một diễn đàn để cùng suy nghĩ về vai trò của văn học, nghệ thuật và ngôn ngữ trong kỷ nguyên biến động mạnh mẽ toàn cầu và chuyển đổi số”.
PGS-TS Đoàn Lê Giang phát biểu và Báo cáo đề dẫn của Khoa Văn học và Ngôn ngữ học. Ảnh: Hồng Ân
Nhìn vào bối cảnh toàn quốc, có thể thấy văn học nghệ thuật TPHCM có sự đồng điệu nhất định. Điều này đặt ra yêu cầu kép trong việc nghiên cứu văn học nghệ thuật: vừa đảm bảo tính cộng hưởng với văn học nghệ thuật toàn quốc, vừa đóng góp những màu sắc riêng trong bức tranh tổng thể.
Các diễn giả tham dự hội thảo. Ảnh: Hồng Ân
Một trong những chủ đề lớn của văn học Việt Nam là thân phận con người, đây cũng là nội dung nghiên cứu được nhiều nhà khoa học quan tâm. Tại hội thảo, GS-TS Huỳnh Như Phương giới thiệu về chủ nghĩa nhân văn truyền thống và hiện đại trong văn học thông qua một số tác giả tiêu biểu. Từ đó phác họa hình ảnh con người Việt Nam dưới góc nhìn của thời đại.
Hội thảo thu hút sự quan tâm của nhiều sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh. Ảnh: Hồng Ân
Bên cạnh các tham luận về thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật TPHCM, TS Vũ Thị Thanh Trâm mang đến báo cáo công tác sưu tầm tư liệu Hán Nôm của Phòng Nghiên cứu Hán Nôm thông qua phần giới thiệu bản in năm 1820 Tứ thư tiết yếu - Đại học của Bùi Huy Bích.
Theo PGS-TS Nguyễn Công Lý, hội thảo mới là bước đầu để nhìn nhận và tổng kết thành tựu văn học nghệ thuật TPHCM. Trong tương lai, rất cần sự bổ sung và cập nhật thành tựu của nhiều thế hệ nghiên cứu, lý luận, từ đó mở ra nhiều hướng nghiên cứu cho các nhà khoa học xã hội và nhân văn trong công cuộc nghiên cứu về văn học nghệ thuật TPHCM.
K.VH - Sáng ngày 5 tháng 5 năm 2025, Khoa văn học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hồ Chí Minh đã tổ chức buổi tọa đàm “Lễ nhạc tương hoà: khám phá hành trình đi sứ Trung Hoa” và giới thiệu sách “Thơ đi sứ triều Nguyễn: ý thức dân tộc và đối thoại văn hoá”.
Buổi tọa đàm có sự tham gia trình bày của các diễn giả gồm: GS. TS. Trần Ích Nguyên - Giáo sư danh dự thuộc khoa Văn học Trung Quốc trường Đại học Quốc lập Thành Công (NCKU) tại Đài Loan (Trung Quốc), PGS. TS. Lê Quang Trường (Khoa Văn học trường ĐHKHXH&NV-ĐHQG-HCM), TS. Nguyễn Hoàng Yến (Khoa Đông Phương học). Chương trình đã có sự tham gia của tập thể những nhà nghiên cứu của khoa Văn học gồm GS. TS. Huỳnh Như Phương, PGS. TS. Đoàn Lê Giang, PGS. TS Nguyễn Hữu Hiếu, PGS. TS. Hoàng Minh Phúc, PGS. TS. Phan Mạnh Hùng,… và sự góp mặt của đông đảo nhà nghiên cứu, giảng viên cùng các bạn học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Hán Nôm, chuyên ngành Văn học.
Công trình “Thơ đi sứ triều Nguyễn: ý thức dân tộc và đối thoại văn hoá” do PGS. TS. Lê Quang Trường và GS. TS. Trần Ích Nguyên đồng chủ biên, cùng các nhà nghiên cứu TS. Nguyễn Hoàng Yến, TS. Đỗ Thúy Hà, TS. Trang Thu Quân.
Buổi tọa đàm đã diễn ra hết sức sôi nổi trong đối thoại giữa nhóm nghiên cứu cùng các nhà nghiên cứu có quan tâm đến chủ đề, nêu bậc vai trò của Hán Nôm và tính cấp thiết của việc nghiên cứu thư tịch Hán Nôm của Việt Nam kết hợp với nghiên cứu điền dã, góp phần khám phá, bảo tồn và phát huy được giá trị văn hiến, thư tịch, văn hoá, lịch sử nước nhà. Trong buổi tọa đàm, cử tọa cùng các nhà chuyên môn đề ra nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo, hứa hẹn sẽ tiếp nối thành công của tập sách, tiếp tục phấn đấu trong việc đào sâu nghiên cứu thư tịch Hán Nôm Việt Nam cùng thơ văn đi sứ trong tương lai.
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trân trọng thông báo về việc tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh từ 1975 đến nay.” Sự kiện do Khoa Văn học và Ngôn ngữ học chủ trì, diễn ra từ 07:30 đến 11:30 ngày 29/11/2025 (thứ Bảy) tại phòng D.201–202, cơ sở Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh.
Hội thảo được tổ chức nhằm tổng kết những thành tựu nổi bật của nghiên cứu văn học và nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh - đô thị lớn nhất cả nước, nơi hội tụ các dòng chảy văn hóa, sáng tạo và học thuật - trong giai đoạn từ năm 1975 đến nay. Đây cũng là hoạt động chào mừng 50 năm ngày thống nhất đất nước và 50 năm hình thành, phát triển của Khoa Văn học và Ngôn ngữ học (1975 - 2025).
Với vai trò là một diễn đàn học thuật quan trọng, hội thảo dự kiến thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu và các nhà quản lý trong lĩnh vực văn học, ngôn ngữ, Hán Nôm, văn hóa, nghệ thuật. Các tham luận sẽ tập trung phân tích những đóng góp của giới nghiên cứu và sáng tác tại Thành phố Hồ Chí Minh đối với văn học nghệ thuật Việt Nam đương đại; nhận diện những đặc trưng, xu hướng vận động của văn học nghệ thuật đô thị; đồng thời chia sẻ những vấn đề mới trong nghiên cứu văn học, nghệ thuật, ngôn ngữ và Hán Nôm trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa.
Hội thảo góp phần khẳng định vai trò của khoa học cơ bản trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời mở ra các hướng tiếp cận mới cho nghiên cứu và giảng dạy. Sự hiện diện và đóng góp của quý đại biểu sẽ tạo nên thành công cho hội thảo và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn tại Việt Nam.
Khoa Văn học và Ngôn ngữ học
Kính mời quý đại biểu đăng ký tham dự tại đây trước ngày 27/11/2025.
Từ khuôn viên Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), đoàn xe chở 21 cây bút trẻ đến trại viết Hoạt động trải nghiệm sáng tác văn học trẻ 2025 tại đảo Thiềng Liềng (xã Thạnh An, TP.HCM).
21 cây bút trẻ đến điểm dừng chân đầu tiên là Đền tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Rừng Sác - Ảnh: NVCC
Hoạt động gồm 4 ngày 3 đêm do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM đăng cai tổ chức cho 21 trại sinh đến từ các tỉnh thành, các trường ĐH trong cả nước.
Đây là những bạn trẻ đạt giải cao trong các cuộc thi 3 mùa trước của Giải thưởng Văn học Trẻ dành cho học sinh, sinh viên do ĐH Quốc gia TP.HCM đăng cai từ năm 2022, nay đã bước vào mùa giải thứ 4.
Dấu chân đầu tiên ở Cần Giờ
Băng qua con đường rợp bóng rừng đước để đến Cần Giờ, điểm dừng chân đầu tiên là Đền tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Rừng Sác. Trước không gian linh thiêng, các tác giả trẻ dâng hương, cúi đầu tri ân những người đã ngã xuống để giữ gìn biển trời Tổ quốc.
Lên ca nô, đoàn xuôi sóng đến đảo Thiềng Liềng. Hòn đảo nhỏ bé giữa mênh mông sóng nước đón họ bằng sự bình yên và bình dị.
Tại đây, buổi chuyên đề đầu tiên được mở ra: Tiếng Việt - Mạch nguồn của sáng tạo văn chương do nhà báo Dương Thành Truyền dẫn dắt.
Tiếng Việt được ví như một dòng sông rộng lớn, vừa có nhạc tính dịu dàng, vừa có sức cuốn dào dạt, nuôi dưỡng tâm hồn người viết. Những chia sẻ ấy gieo vào lòng mỗi cây bút niềm tin rằng ngôn ngữ dân tộc không chỉ là phương tiện, mà là chất liệu, là căn cốt để sáng tạo.
Khi hoàng hôn buông xuống, các trại sinh lại được đắm chìm trong không gian của âm nhạc cổ truyền, sau khi được nghe chia sẻ kiến thức từ chuyên gian âm nhạc dân tộc, các cây viết trẻ lại được cùng nhau cất lên làn điệu lý và câu vọng cổ ngân dài trong tiếng đàn sến của các nghệ nhân tài tử.
Buổi chuyên đề Tiếng Việt - Mạch nguồn của sáng tạo văn chương do nhà báo Dương Thành Truyền dẫn dắt - Ảnh: NVCC
Hạt muối trắng và ranh giới thể loại
Buổi sáng, các cây bút trẻ được cùng nhau tìm hiểu nghề làm muối, được chạm tay vào những hoa muối trắng tinh. Hơi muối mằn mặn trong gió biển mang theo vị mồ hôi của đời sống mưu sinh lao động nhọc nhằn. Một trang sách thiên nhiên mở ra, văn chương cũng như hoa muối, kết tinh từ giọt mồ hôi, từ nắng gió, từ sức lao động bền bỉ của con người.
Buổi chiều, các trại sinh được nghe nhà nghiên cứu Nhật Chiêu chia sẻ chuyên đề thứ hai: Sáng tạo trên đường ranh thể loại. Câu hỏi được đặt ra: trong sáng tạo văn chương, ranh giới thể loại có thật sự cố định, hay chỉ là cánh cửa để vượt qua?
Các cây bút trẻ thăm nơi làm muối của diêm dân ấp đảo Thiềng Liềng - Ảnh: NVCC
Mỗi cây bút trẻ bỗng nhận ra, mình có thể tìm thấy tự do sáng tạo khi dám đi tới biên giới và cả đứng trên đường biên, dám thử nghiệm để kiến tạo điều mới mẻ.
Đêm xuống, bờ biển Thiềng Liềng trở thành sân khấu của Đêm thơ - Giấc mơ ngôn từ trên đảo nhỏ. Những vần thơ được cất lên giữa tiếng sóng vỗ vào thân đước và tiếng gió lao xao trên hàng dừa nước.
Có bài thơ bật khóc vì nỗi nhớ cha, có bài thương mình với những chấn thương không thể dứt ra từ ngày thơ bé, có bài ngời sáng niềm tin tuổi trẻ nhưng cũng có bài hoang mang khi chưa biết tìm đâu căn tính của mình.
Đêm thơ không chỉ là dịp để đọc và nghe, mà còn là khoảnh khắc để các thể hệ sáng tạo cùng được san sẻ với nhau những đồng diệu luôn sẵn có trong tim của những con người văn chương nhạy cảm.
Đêm thơ cảm xúc, ấm cúng trên con đảo nhỏ - Ảnh: NVCC
Văn chương cất cánh
Bình minh ngày mới khởi đầu bằng chuyên đề cuối cùng: Từ sân chơi đến sân bay - Làm sao để văn chương trẻ cất cánh? do nhà văn Bích Ngân và nhà thơ Phan Hoàng đảm trách.
Những chia sẻ chân thành về nghề viết, về vai trò của biên tập, báo chí, xuất bản đã giúp các bạn trẻ thấy rõ: đam mê là ngọn lửa, nhưng để bay xa, cần cả đôi cánh chuyên nghiệp của tri thức và một tấm lòng bền bỉ với con chữ.
Buổi chiều, hành trình trải nghiệm nối dài bằng việc khám phá rừng đước nguyên sinh ngập sâu trong nước biển. Đoàn rời ca nô, cùng nhau đi bộ trên những ruộng muối trải dài, thắp nhang tại miếu Bà và tiếp tục chinh phục đỉnh Giồng Chùa.
Nhà văn Bích Ngân chia sẻ về chuyên đề Từ sân chơi đến sân bay - Làm sao để văn chương trẻ cất cánh? - Ảnh: NVCC
Từ trên cao nhìn xuống những đồng muối đã qua mùa thu hoạch, dường như có một thẳm sâu nào đó bên trong đang thúc giục những người cầm bút trẻ viết lại và kể lại. Trên đường trở về, đoàn ghé thăm Trạm Biên phòng Thiềng Liềng.
Những nụ cười hiền hậu, câu chuyện đời thường của các chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió đã chạm đến trái tim các tác giả trẻ. Đó là những người gác biển âm thầm giữ cho đất liền được yên bình.
Chiều muộn, các trại sinh được đưa đến đến Miếu Bà Ngũ Hành, cùng thầy cô dâng hương trong không gian linh thiêng, trong niềm tin tín ngưỡng của người dân đảo, để văn chương lại một lần nữa được tiếp thêm chiều sâu văn hóa và tâm linh.
Đoàn cùng nhau đi bộ trên những ruộng muối trải dài - Ảnh: NVCC
Đêm hôm đó, chương trình Gala Cất cánh cùng văn chương được diễn ra như một cuộc tổng kết và khép lại hành trình. Sân khấu dã chiến lung linh ánh đèn và sự cổ vũ tưng bừng của thầy cô, bè bạn và người dân đảo.
Các tiết mục được dàn dựng và thể hiện bởi ba nhóm trại sinh được đặt theo tên gọi những sản vật thiên nhiên Thiềng Liềng như: Lìm kìm, Muối hoa, Rừng đước.
Sức trẻ, niềm tự tin hồn nhiên được thể hiện sinh động qua các làn điệu Hát lý, kịch nói, diễn thơ… như một lời khẳng định: người trẻ không chỉ viết mà còn sống cùng văn chương và mang văn chương ra khỏi trang sách, đưa nó đến cuộc đời.
Tạm biệt nhưng không khép lại
Sáng cuối cùng trên đảo, các trại sinh nhìn lại ruộng muối lấp lánh, bờ biển gợn sóng và những nếp nhà nhỏ nhắn. Thiềng Liềng đã không còn là nơi xa lạ, mà trở thành ký ức chung, nơi gieo vào lòng tuổi những hạt mầm sáng tạo.
Các cây viết trẻ đêm Gala Cất cánh cùng văn chương - Ảnh: NVCC
Hành trình Cất cánh cùng văn chương 2025 khép lại, nhưng mỗi trái tim trẻ lại mở ra một cánh cửa mới. Những trải nghiệm, những khoảnh khắc nơi đảo nhỏ sẽ còn được hóa thân thành câu chữ, thành vần thơ, thành những câu chuyện mang hồn đất, hồn người.
Và như thế, từ thiên nhiên và đời sống con người nơi đảo nhỏ Thiềng Liềng, tình yêu văn chương sẽ tiếp tục được chắp cánh, bay xa hơn, rộng hơn, hòa nhập vào dòng chảy lớn của văn học đương đại trong cả nước và quốc tế.
Vào cuối tháng 3/2025, tôi có tiếp quý thầy ở Khoa Văn học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đi tiền trạm để chuẩn bị đưa đoàn sinh viên Khoa Văn học của trường đi thực tập thực tế nghiên cứu văn học ở Bình Thuận. Và rồi, thầy PGS. TS. Phan Mạnh Hùng - Trưởng Khoa Văn học của trường đã đưa đoàn gồm 10 giảng viên và 110 sinh viên của trường về Bình Thuận để tiếp cận thực tế khảo sát, nghiên cứu với quỹ thời gian từ ngày 10/4 - 19/4/2025.
Mục tiêu của đoàn là triển khai cho sinh viên Khoa Văn học năm thứ ba đi thực tập thực tế nghiên cứu tác giả, tác phẩm văn học dân gian, văn học hiện đại Việt Nam và tư liệu Hán Nôm trên địa bàn tỉnh Bình Thuận, nhằm mục đích: Sinh viên thực hành các phương pháp nghiên cứu điền dã; Thực hành các kỹ năng phỏng vấn, nghiên cứu phê bình văn học nghệ thuật; Thực hành kỹ năng tiếp cận nghiên cứu các loại hình văn bản Hán Nôm; Nâng cao các kỹ năng mềm; Giúp sinh viên có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với đời sống xã hội, từ đó phát triển toàn diện các năng lực để thực hành nghề nghiệp; Xây dựng mối quan hệ giữa Khoa Văn học, nhà trường với các địa phương, đồng thời quảng bá hình ảnh khoa và nhà trường; Tư liệu văn học dân gian, văn học hiện đại Việt Nam và Hán Nôm sưu tầm được sẽ phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu và xuất bản tư liệu; Nhận biết, đánh giá về đặc điểm loại hình và diện mạo, giá trị tư liệu văn học dân gian, văn học viết và di sản Hán Nôm địa phương; Góp phần vào việc bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc.
Trước khi đưa đoàn về địa phương, thầy Trưởng Khoa Văn học có nhắn tin nhờ tôi cung cấp số điện thoại của các nhà thơ, nhà văn trong tỉnh. Đoàn đã làm việc với Hội Văn học Nghệ thuật, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và chia làm nhiều nhóm để tiếp cận gặp gỡ với anh em hội viên sáng tác thơ văn trên địa bàn tỉnh từ huyện Tuy Phong đến huyện Đức Linh. Kế hoạch của đoàn phân công rất cụ thể: Sinh viên chuyên ngành Văn học sưu tầm văn học dân gian tại các làng nghề truyền thống; nghiên cứu tác giả và tác phẩm văn học hiện đại Việt Nam tại địa phương với đối tượng là các tác giả tiêu biểu thuộc Hội Văn học Nghệ thuật Bình Thuận; sinh viên chuyên ngành Hán Nôm sưu tầm, nghiên cứu tư liệu Hán Nôm.
Trong đó có 2 tổ sinh viên chuyên ngành Hán Nôm; 15 tổ sinh viên chuyên ngành Văn học. Ở chuyên ngành Văn học, các sinh viên đã tiếp xúc khảo sát, phỏng vấn, tìm tư liệu nghiên cứu với 63 tác giả thơ, văn là hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Bình Thuận.
Có thể nhận thấy, đây là một đợt khảo sát, sưu tầm, nghiên cứu, đánh giá văn học Bình Thuận trên quy mô khá rộng lớn để có cái nhìn tổng thể về văn học địa phương, đặc biệt là mảng văn học hiện đại. Bởi từ trước đến nay, tuy có sưu tầm, nghiên cứu, nhưng đó là công trình thuộc nhóm nhỏ, hoặc của một số cá nhân.
Trong đợt đi thực tập thực tế nghiên cứu lần này, vào tối ngày 12/4, đoàn đã hợp tác với sinh viên Trường Cao đẳng Bình Thuận, Đài Phát thanh & Truyền hình Bình Thuận, UBND phường Phú Thủy và một số văn nghệ sĩ địa phương tổ chức đêm văn nghệ Hội ngộ tháng 4 Phan Thiết, giao lưu trong không khí thân tình, cởi mở, tạo sự giao cảm hòa nhập thân thiện giữa sinh viên với địa phương.
Qua ghi nhận bước đầu, thầy cô hướng dẫn các tổ – nhóm sinh viên đã khảo sát, sưu tầm được với khối lượng tư liệu rất phong phú về các thể loại, theo chỉ tiêu đề ra: Viết bài nghiên cứu khoa học về tác giả tác phẩm với độ dài từ 40 đến 60 trang giấy A4 (theo tổ); Bản thảo bài báo theo các tiêu chí của bài đăng trên tạp chí văn nghệ hoặc tạp chí nghiên cứu chuyên ngành trên cơ sở tư liệu sưu tầm với độ dài khoảng 10 trang A4 (theo tổ). Các nhóm sinh viên chuyên ngành Hán Nôm đã thu thập được những văn bản Hán Nôm ở các đình, chùa, nhà thờ, nhà cổ, miếu và ở một số nhà sưu tầm nghiên cứu ở địa phương. Các nhóm sinh viên chuyên ngành Văn học đã trực tiếp trao đổi với các tác giả thơ văn đương đại, đã thu thập được khối lượng tác phẩm khá phong phú ở các thể loại: thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch, ký, tản văn, nghiên cứu phê bình; phỏng vấn tác giả để tìm hiểu về cảm hứng sáng tác, đề tài sáng tác, dụng ý nghệ thuật trong quá trình sáng tác. Từ đó tìm hiểu về thế giới nghệ thuật để phát hiện ra nét riêng biệt về văn phong – tìm ra phong cách của từng tác giả.
Hy vọng rằng sau chuyến đi thực tế sưu tầm nghiên cứu văn học ở Bình Thuận, Khoa Văn học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM thu hoạch và sử dụng những sản phẩm một cách hiệu quả và có sự phản hồi lại với địa phương. Mong muốn trong thời gian tới, Khoa Văn học tiếp tục phối hợp với địa phương tổ chức những hội thảo khoa học về những thành tựu văn học Bình Thuận trong thời gian qua.
Tiếp nối thành công của các mùa giải trước, hoạt động trải nghiệm sáng tác văn học nằm trong khuôn khổ Cuộc thi sáng tác văn học “Giải thưởng văn học trẻ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh” giai đoạn 2024 - 2027 đã chính thức khởi động, mở ra hành trình sáng tạo mới cho các tác giả trẻ xuất sắc trên khắp cả nước. Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, nhằm bồi dưỡng, kết nối và khích lệ những cây bút trẻ tiếp tục nuôi dưỡng đam mê, sáng tạo và đóng góp cho đời sống văn học Việt Nam.
Chiều 18.4.2025, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (cơ sở Đinh Tiên Hoàng, Q1) đã diễn ra Lễ tổng kết, trao giải cuộc thi Giải thưởng Văn học trẻ ĐHQG-HCM lần III - năm 2024, đồng thời phát động hoạt động trải nghiệm sáng tác năm 2025 với chủ đề “Cất cánh cùng văn chương”.
Hơn 1.000 tác phẩm dự thi
Sau 10 tháng phát động, Giải thưởng Văn học trẻ lần III nhận được 1.032 tác phẩm dự thi, đến từ 159 cơ sở giáo dục. Trong đó, tác giả nhỏ tuổi nhất sinh năm 2013, tác giả lớn tuổi nhất sinh năm 1992. Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM là đơn vị có có số lượng dự thi cao nhất, với 371 tác phẩm và 198 tác giả dự thi.
Theo đó, mùa giải năm nay, số lượng tác phẩm dự thi ở 3 thể loại gồm: hạng mục thơ 538 tác phẩm, hạng mục truyện ngắn 252 tác phẩm và hạng mục tản văn có 242 tác phẩm dự thi.
PGS.TS Nguyễn Minh Tâm (bên trái) và PGS.TS Võ Văn Nhơn trao giải Nhất cho thí sinh Đinh Ngọc Bảo Trân với tác phẩm Hẻm mùa hương.
Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã vinh danh và trao giải cho 29 tác phẩm xuất sắc gồm: 1 Giải nhất Tản văn; 2 Giải nhì Truyện ngắn, 1 Giải nhì Thơ và 1 Giải nhì Tản văn; 3 Giải ba ở mỗi hạng mục Truyện ngắn, Tản văn và Thơ; 5 Giải Khuyến khích cho mỗi hạng mục Truyện ngắn; Tản văn, Thơ.
Theo đó, Giải thưởng Văn học trẻ lần III chỉ trao 1 Giải nhất thể loại Tản văn cho tác phẩm Hẻm mùa hương của tác giả Đinh Ngọc Bảo Trân, sinh viên.
Tại buổi lễ, PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, Phó Giám đốc ĐHQG-HCM nhìn nhận với vai trò là hệ thống giáo dục đại học hàng đầu cả nước, ĐHQG-HCM luôn coi trọng việc phát hiện và nuôi dưỡng những tài năng trẻ. Cuộc thi được tổ chức thường niên, góp phần khơi dậy và phát huy năng lực sáng tạo nghệ thuật ngôn từ của học sinh, sinh viên.
“Đây vừa là sân chơi sáng tạo tinh thần ý nghĩa, vừa là diễn đàn để học sinh, sinh viên thể hiện thông điệp nhân văn, trách nhiệm với cộng đồng, đất nước, qua đó, góp phần lan tỏa nhận thức và tình cảm tích cực đến giới trẻ cũng như toàn xã hội, Phó Giám đốc ĐHQG-HCM chia sẻ.
Kỳ vọng những tác phẩm đột phá
Cuộc thi trải qua 2 vòng chấm chọn nghiêm túc: sơ khảo và chung khảo. PGS.TS Võ Văn Nhơn, Giảng viên cao cấp Khoa Văn học, rưởng Ban Giám khảo cuộc thi cho biết các tác phẩm có đề tài đa dạng, phong phú, chất suy tư nhiều hơn, song cuộc thi kỳ vọng những sáng tạo mang tính đột phá, có ý tứ đột phá hơn.
“Các tác phẩm bộc lộ cảm xúc sâu nặng với đối với tổ quốc, có tác phẩm xoáy sâu vào tình yêu với gia đình. Có những câu hỏi lớn, những suy tư, lo âu, hoang mang thường thấy của tuổi trẻ với cuộc sống, thời cuộc và cả những trăn trở trong công việc sáng tạo văn chương”.
PGS.TS Võ Văn Nhơn, Trưởng Ban Giám khảo cuộc thi nhận xét các tác phẩm dự thi cho rằng cuộc thi năm nay không trao giải nhất cho các thể loại Truyện ngắn, Thơ cho thấy các cây bút trẻ cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa.
“Bởi văn chương là một trò chơi đòi hỏi nhiều suy tư, sáng tạo và xúc cảm. Cánh đồng văn chương không phải là một nơi chỉ để dạo chơi mà còn có nhiều thử thách khắc nghiệt cần phải vượt qua”, PGS.TS Võ Văn Nhơn cho biết.
Dù vậy, PGS.TS Võ Văn Nhơn nhận định tiếp tục tin tưởng, hy vọng vào tương lai của văn chương Việt Nam. Và cuộc thi sẽ ngày càng khởi sắc, với nhiều khuôn mặt mới xuất hiện, nhiều sáng tác đột phá, thành công hơn nữa.
Theo đó, PGS.TS Võ Văn Nhơn nêu ví dụ, thí sinh Đinh Ngọc Bảo Trân (Trân Mơ) với Hẻm mùi hương có những khám phá tinh tế về những hẻm nhỏ của Sài Gòn. Còn với bài thơ Một mai con sẽ ra đến biển, dù tác giả Lê Nhân Trần bắt đầu với tinh thần yêu nước, nhưng biểu đạt được một giọng điệu mới.
Những sáng tác khác đầy hứa hẹn như: Bay, bay lên của Thân Trọng Anh Khoa, Ba mùa đi qua của Phan Thanh Bảo Ngọc (Thanh Ngọc) ở hạng mục truyện ngắn; Những chiếc xe gắn máy của Nguyễn Thành Trung (Tê Tê) ở hạng mục thơ, Cái răng đau của Lê Trần Thúy Vy (Cá Mặt Trời) ở hạng mục tản văn...
Phát động “Cất cánh cùng văn chương”
Tiếp nối thành công, TS. Phan Thanh Định - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi, phát động hoạt động trải nghiệm sáng tác 2025 “Cất cánh cùng văn chương”, dự kiến tổ chức vào mùa hè năm 2025.
“Chúng tôi tin rằng giải thưởng này còn là nơi ươm mầm, bồi dưỡng và khơi dậy những tiềm năng văn chương đang ẩn mình. Đó cũng là nỗi trăn trở lớn nhất của Ban tổ chức, để mỗi tài năng đều có cơ hội được phát hiện, phát triển và tỏa sáng”, TS Phan Thanh Định cho biết.
Với tinh thần đó, bước sang năm thứ 4, giải thưởng sẽ triển khai mô hình hoàn toàn mới: Hoạt động trải nghiệm sáng tác 2025 “Cất cánh cùng văn chương”, với 4 mục tiêu cốt lõi: tăng cường kết nối cộng đồng người viết trẻ; trau dồi và phát triển năng lực sáng tạo; tạo không gian học hỏi từ các nhà văn, nhà thơ giàu kinh nghiệm; và trải nghiệm đời sống thực tế để làm phong phú chất liệu sáng tác.
Mùa giải năm nay, số lượng tác phẩm dự thi ở 3 thể loại gồm: hạng mục thơ 538 tác phẩm, hạng mục truyện ngắn 252 tác phẩm và hạng mục tản văn có 242 tác phẩm dự thi.
Cuộc thi “Giải thưởng Văn học Trẻ ĐHQG-HCM” lần III được phát động vào ngày 9/1/2024, với chủ đề “Khởi nghiệp văn chương”, do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đăng cai tổ chức.
Giải thưởng nhận được sự đồng hành và hỗ trợ từ Hội Nhà văn TP.HCM, Nhà xuất bản cùng Khu Công nghệ Phần mềm ĐHQG-HCM. Đây là sự nỗ lực kết nối giữa môi trường học thuật và giới chuyên môn nhằm tạo ra không gian sáng tạo lành mạnh, truyền cảm hứng và bền vững cho người trẻ viết văn.
